Udostępnianie Plików w Sieci Zmieszanej (Samba & FTP)

Na arkuszach INF.02 często stykamy się z hybrydą: serwer działa na Linuxie (dla bezpieczeństwa i lekkości), a pracownicy w firmie klikają w okienka Windows 10/11. Jak sprawić, by w Windowsie pojawił się Dysk Sieciowy (Z:) serwowany przez Linuxa? To jest moment, w którym instalujemy Sambę (Protokół SMB). Druga częsta sytuacja to postawienie zewnętrznego magazynu plików przez serwer FTP.

1. Samba – Most między systemami

Samba to potężne narzędzie wdrażające protokoły Microsoftu na Linuxie. Dzięki temu, Windows "myśli", że łączy się z serwerem Windows!

Krok 1: Konfiguracja i Udostępnienie folderu

Pobieramy pakiet: apt-get install samba Załóżmy, że tworzymy na serwerze folder na faktury: mkdir /home/faktury Musimy nadać uprawnienia, żeby każdy w ogóle mógł go dotknąć na poziomie samego systemu Linux (największy rygor – nadajemy pełne prawa wszystkim dla testu na CKE): chmod 777 /home/faktury

Krok 2: Ujawnienie folderu w Sambie

Wchodzimy do "serca" Samby, czyli pliku smb.conf. nano /etc/samba/smb.conf

Zjeżdżamy na samiusieńki dół pliku (możesz użyć skrótu Alt+/ w nano) i dopisujemy nową klamrę z naszym zasobem, która idealnie trafia w wymagania egzaminacyjne:

# Tak Windows zobaczy folder w otoczeniu sieciowym (np. \192.168.1.10\WspolneFaktury)
[WspolneFaktury]
    # Bezwzględna ścieżka do utworzonego folderu
    path = /home/faktury
    # Czy folder ma być widoczny w oknie Eksploratora?
    browseable = yes
    # Czy użytkownicy mogą tam wklejać pliki (Zapis)? yes = tak.
    read only = no
    # Opcjonalnie (jeśli CKE chce by logować się bez hasła, puszczamy wszystkich jako Gości)
    guest ok = yes

Restartujesz Sambę: systemctl restart smbd i od tego momentu masz udostępniony folder! Uczeń przerażony długością zadania może je zamknąć w 2 minutach i zdobyć cenne punkty!

Użytkownicy w Sambie (Pułapka CKE 🪤) Jeśli CKE każe wyłączyć dostęp dla gościa (guest ok = no), pracownicy będą musieli wpisać login i hasło podczas łączenia z Windowsem. Uwaga! Samba prowadzi OSOBNĄ LISTĘ haseł niż sam system operacyjny Linux. Jeśli utworyłeś w Linuxie usera "jan", musisz go "wtłoczyć" do bazy Samby poleceniem: smbpasswd -a jan i ustalić mu hasło sieciowe. Bez tego nikt się nie połączy.

2. Serwer FTP (vsftpd)

FTP (File Transfer Protocol) to wiekowy, ale nadal niezwykle popularny protokół do masowego przerzucania plików. Na egzaminach najczęściej stawia się usługę opartą o vsftpd (Bardzo Bezpieczny Daemon FTP).

Zaczynamy instalację: apt-get install vsftpd

Wchodzimy do konfiguracji: nano /etc/vsftpd.conf

Plik ten jest długi, ale genialnie skomentowany znakami # (hash oznacza, że linijka jest wyłączona/zignorowana). Twoim zadaniem na arkuszu to najczęściej "odkomentowanie" (usunięcie #) trzech krytycznych linijek! Szukaj uważnie:

1. anonymous_enable=NO (Zazwyczaj jest wyłączone, blokuje nieznajomych).
2. local_enable=YES (To musi być włączone! Zezwala "Janowi" i "Kasi", założonym w Linuxie, na logowanie się).
3. write_enable=YES (Zazwyczaj jest zahaszkowane! Jeśli usuniesz z przodu znak #, pozwolisz pracownikom wrzucać pliki, a nie tylko je pobierać).
4. (Bonus CKE) chroot_local_user=YES (Zamyka pracownika w "klatce" w jego folderze domowym. Bez tego, pracownik logując się na FTP, mógłby wyjść wyżej na serwerze i kasować systemowe pliki Linuxa!).

Zamykamy (Ctrl+O, Enter, Ctrl+X), używamy zaklęcia: systemctl restart vsftpd Serwer FTP stoi i czeka na połączenia na porcie 21!